Pilots ‘Anders verantwoorden in het sociaal domein’

Innovatieve en efficiënte verantwoording

In januari 2018 zijn de pilots ‘Anders verantwoorden in het sociaal domein’ van start gegaan. Het traject is onderdeel van het programma Sociaal Domein van het ministerie van BZK en gemeenten. Het doel van deze pilots is het ontdekken van innovatieve, efficiëntere vormen van de financiële (en inhoudelijke) verantwoording die aansluiten bij de doelen van het sociaal domein. Tien gemeenten zijn onder begeleiding van KPMG aan de slag gegaan om te verantwoorden vanuit ‘eenvoud en de bedoeling’. Deze deelnemende gemeenten zijn Almere, Alphen aan den Rijn, Leeuwarden, Nijmegen, Renkum, Utrecht, Veenendaal, Waalre, Zaanstad en regio West-Brabant West.

Routekaart, bijeenkomsten en LinkedIn

In de eerste jaren na de decentralisatie zijn zichtbaar veel inspanningen verricht door gemeenten om continuïteit van zorg te waarborgen. Nu is het volgens gemeenten tijd voor de volgende stap: doorontwikkeling en kijken naar vernieuwende vormen van gemeentelijke verantwoording aan de gemeenteraad. De gemeenten hebben een zogenaamde routekaart opgesteld waarin de uitwerking van de nieuwe vorm van verantwoording is beschreven. In dit plan zijn de ambities in kaart gebracht, de stappen om te komen tot realisatie van de ambitie en waar ze verwachten tegenaan te lopen. Deze ambities zijn onder andere verantwoording op inhoud en resultaat, lagere lastendruk, verantwoorden zonder productieverklaring en data-gedreven werken.

De afgelopen maanden hebben diverse bijeenkomsten plaatsgevonden, die in het teken stonden van het vinden van raakvlakken, delen van kennis en ervaring en definiëren van gezamenlijke ambities. Het waren enerverende bijeenkomsten, waarin de deelnemers met veel energie aan de slag zijn gegaan met hun pilots. Ook hebben de bijeenkomsten kans geboden voor gemeenten voor delen van kennis en ervaring rondom vergelijkbare uitdagingen, of juist rondom goede ervaringen. Nu is het tijd om dergelijke kennis en ervaringen ook te delen met en door alle betrokken partijen en geïnteresseerden in Nederland.

Om het netwerk te faciliteren is een LinkedIn groep gecreëerd, waarop alle (ook niet-deelnemende) gemeenten, betrokken partijen en overige geïnteresseerden met elkaar in contact kunnen komen. Deze pagina biedt ruimte om ideeën en ervaringen te delen, expertises te raadplegen en te discussiëren over actualiteiten. Ook delen wij interessante artikelen en nieuwsberichten via deze groep.

Wilt u meer informatie over de pilots of wilt u op de hoogte blijven? Volg de LinkedIn groep of neem contact op met KPMG via deValk.Renee@kpmg.nl

Doelstellingen per gemeente

Het doel van de pilots is het vinden van innovatieve, efficiëntere manieren van verantwoorden in het sociaal domein. Iedere gemeente doet dit op eigen wijze met bijpassende ambitie en doelen. Deze zijn hieronder kort weergegeven.

  • Gemeente Almere wil komen tot een verantwoording die aansluit bij de doelstelling van de transformatie in het sociaal domein. De verantwoording moet geïntegreerd worden binnen de interne beheersing, waarbij de gemeente niet meer afhankelijk is van een productieverklaring. Het doel hierbij is om naar een outputgerichte werkwijze te gaan voor landelijke transitie arrangementen (LTA) en ondersteuningsprofielen.
  • Gemeente Alphen aan den Rijn wil bereiken dat de rol en manier van sturen van de gemeenteraad op de taakgerichte delen van het sociaal domein gericht zijn op maatschappelijk resultaat. Hierbij ligt de focus op de bestuurlijke kant van maatschappelijke resultaatsturing. Doel van de pilot is om het juiste gesprek te voeren met de vertegenwoordiging van de Raad, zodat de rol en nieuwe manier van sturen goed kan worden omschreven.
  • Gemeente Leeuwarden richt zich op een innovatieve manier van verantwoorden met minder regels, waarbij proactief wordt gewerkt op basis van vertrouwen. Hiervoor is lagere controledruk en meer inzicht in het lopende jaar nodig, maar ook blijvende procesverbetering. Het doel is dat zowel gemeente als aanbieder alle processen op orde hebben en dat daaruit een goedkeurende ‘assurance’ verklaring type II volgt waar de accountant op kan steunen.
  • Gemeente Nijmegen wil komen tot kennis-gedreven verantwoording met minder verantwoordingsbureaucratie vanuit de controle. Ook wil de gemeente bereiken dat de manier van sturen door de gemeenteraad gericht is op indicatoren en resultaten.
  • Gemeente Renkum wil de gemeentelijke verantwoording vereenvoudigen. De gemeente gaat meer data-gedreven werken en wil gedragswetenschappers inzetten om het gebruik van intensieve jeugdzorg terug te dringen. Doelen hierbij zijn winst in ambtelijke tijd, het combineren van tellen en vertellen in de verantwoording, efficiënte sturing en transparante verantwoording naar inwoners toe.
  • Gemeente Utrecht wil de innovatieve wijze van sturen en verantwoorden in het sociaal domein beter laten aansluiten bij de ‘klassieke’ verantwoording. Het doel is om deze verbinding te versterken en daarbij transparante en effectieve communicatie op te bouwen met de betrokken stakeholders. Principes als eenvoud, verminderde lastendruk en ruimte voor flexibiliteit zijn hierin leidend.
  • Gemeente Veenendaal richt zich op een verbetering van de verbinding tussen de inhoudelijke en financiële verantwoording. De gemeente is nog bezig om de doelstellingen concreet te formuleren.
  • Gemeente Waalre wil een verantwoordingstool creëren, een monitor, waarin op verschillende niveaus de benodigde informatie beschikbaar is. In de pilot wordt een basis gelegd voor een geautomatiseerd systeem waarop real-time informatie beschikbaar is. Ook wil de gemeente een betere verbinding creëren tussen inhoudelijke en financiële verantwoording.
  • Regio West-Brabant West wil de verantwoording en controle in lijn brengen met het output-gerichte stelsel. Daarnaast gaan ze het verantwoordingsstelsel vereenvoudigen, waarbij de inhoud daarvan leidend is.
  • Gemeente Zaanstad wil komen tot een efficiënte, rechtmatige en getrouwe financiële wijze van verantwoorden van de jeugdhulp, die recht doet aan de doelstellingen van de decentralisatie zoals door de gemeente is geformuleerd. Het doel hierbij is om deze nieuwe verantwoording ook in te bedden in de processen, ten behoeve van de levering van zorg.

Mijlpalen

Voor het traject Pilots ‘Anders verantwoorden in het sociaal domein’ zijn de volgende mijlpalen vastgesteld:

  • Zomer 2018: Werk- en leerbezoeken gericht op specifieke thema’s
  • September 2018: Oplevering inzicht in de tussentijdse resultaten
  • November 2018: Organisatie van meerdere regionale en één landelijke bijeenkomst en evaluatie van de pilots
  • December 2018: Oplevering van de eindrapportage van de resultaten en mogelijke implementatieplannen voor de innovatieve verantwoordingsmethoden