Kansen en mogelijkheden voor Twente in City Deal Eenvoudig Maatwerk

De regio Twente gaat, samen met de gemeente Enschede, deelnemen aan de City Deal Eenvoudig Maatwerk. Het webinar ‘City Deal Eenvoudig Maatwerk Twente’, op 20 januari, was georganiseerd om bestuurders en ambtenaren van de veertien Twentse gemeenten te informeren. Welke mogelijkheden en kansen voor de Twentse gemeenten zijn er, vanuit de City Deal Eenvoudig Maatwerk en het programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens?

Een vrouw zit voor een kast met schoonmaakmiddelen

Veel inwoners die bij de wijkteams in de gemeenten aankloppen, hebben problemen op het terrein van bestaanszekerheid: een slechte woonsituatie, gezondheidsklachten, schulden en inkomensproblemen. De stress die dat oplevert staat participatie vaak in de weg.

In de City Deal Eenvoudig Maatwerk experimenteren negen gemeenten/regio’s, vier ministeries en verschillende uitvoeringsorganisaties met vormen van maatwerk. Naast Twente en Enschede doen ook Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Tilburg, Leeuwarden en Zaanstad mee aan de City Deal.

De kern van de City Deal Eenvoudig Maatwerk: doen wat nodig is en daarbij zo nodig denken buiten de paden van bestaande regels en budgetten.

De kern hiervan: simpelweg doen wat nodig is en daarbij zo nodig denken buiten de paden van bestaande regels en budgetten. De City Deal Eenvoudig Maatwerk richt zich voor een belangrijk deel op preventie. Voor bepaalde groepen zijn nieuwe aanpakken nodig, zodat mensen bijvoorbeeld niet onbedoeld in de schulden raken.

Samen met de belangrijkste Rijksorganen op dit terrein en met onder andere woningcorporaties, ziektekostenverzekeraars en private partijen wordt hieraan gewerkt. Met onder andere als doel om professionals meer handelingsruimte te geven, kostenbewuster te laten handelen, te laten doen wat nodig is en de sociaal werkers te professionaliseren.

Kick-off Twente

Het webinar op 20 januari was de kick-offbijeenkomst om lokaal en regionaal de uitwerking van de City Deal Eenvoudig Maatwerk te organiseren. Onder leiding van wethouder van Dinkelland Ilse Duursma werden de kansen en mogelijkheden voor Twente verkend en wat dit betekent voor gemeenten en inwoners. 

Als eerste spraken Elise Hol, Regiosecretaris integrale samenwerking Twente, en Monica van der Veen, Programmamanager Transformatie SD gemeente Enschede en landelijk secretaris Programma Sociaal Domein. Hol: ‘Het doel van het programma is duidelijk: hoe kunnen we mensen, die in zoveel problemen zitten waar we eigenlijk met elkaar niet meer uitkomen, toch hulp bieden? In de pilots wordt gekeken hoe we dat maatwerk kunnen bieden.’

Soms zijn er wel twintig verschillende hulpverleners betrokken in een en hetzelfde gezin. Dat moet en kan eenvoudiger.

Van der Veen: ‘‘De kracht van het programma is dat we echt samen vanuit de praktijk aan de slag zijn gegaan, vanuit huishoudens waar meerdere problematieken samenkomen. Het doel is om met elkaar te leren en te kijken wat er zich nou precies achter de voordeur afspeelt. Hoe kom je tot een doorbraak?  Daarbij hebben we in Enschede bijvoorbeeld professionals getraind hoe je met een andere blik naar een dergelijke situaties kunt kijken en hoe je daar bijvoorbeeld ook beleid op kan aanpassen.’’

Verbinden

Juist het verbinden van hulpverleners en het betrekken van de inwoner in het ontwerpen van een oplossing kan in Twente veel beter. Soms zijn er wel twintig verschillende hulpverleners betrokken in een en hetzelfde gezin. Dat moet en kan eenvoudiger. Door de deelname aan de City Deal Eenvoudig Maatwerk krijgt Twente veel meer inzicht in hoe we met elkaar en van elkaar kunnen leren. Iedere City Deal-gemeente of regio heeft momenteel een actieonderzoek lopen. In Twente wordt de samenwerking onderzocht tussen gemeenten en zorgverzekeraars rond het bieden van maatwerk.

Tijdens het webinar werd aandacht besteed aan de Doorbraakmethode aan de hand van een aantal voorbeelden in de gemeente Almelo. Eugène van Mierlo, wethouder van de gemeente Almelo, licht toe dat er in 2017 gestart is met de Doorbraakmethode. “De methode focust op gecoördineerde en gerichte hulp op meerdere fronten. Je ziet dat dat letterlijk voor een doorbraak in zo’n gezin kan zorgen. Dat biedt toekomstperspectief.’’ Na de eerste positieve ervaringen heeft Almelo besloten 375 gezinnen te ondersteunen met de Doorbraakmethode. Inmiddels zijn er 176 gezinnen geholpen.  Van Mierlo: “Dat ligt hoger dan de verwachtingen.”

‘Hoeveel kost het als de situatie blijft zoals deze is en wat kost het als er toch een doorbraak gerealiseerd kan worden?’

Bestaanszekerheid

Hoe werkt die doorbraakmethode? Manuel van der Hoek, Chef operatie Doorbraakmethode bij Instituut Publieke Waarde: “Wij werken vanuit de zogeheten waardendriehoek. Breng eerst de bestaanszekerheid op orde, want bestaansonzekerheid zet mensen helemaal klem. Daarna kunnen mensen echt zelf weer stappen gaan maken.’’

‘‘Als je vanuit het perspectief van de inwoner vertrekt, dan ga je kijken wat iemand nodig heeft om de doorbraak te realiseren. Combineer dat met de huidige wet- en regelgeving om te onderzoeken wat er direct mogelijk is. En kijk daarnaast naar het kostenaspect. Hoeveel kost het als de situatie blijft zoals deze is en wat kost het als er toch een doorbraak gerealiseerd kan worden?”

Ook Ineke Kleine, clustermanager Wijkteams Enschede, en Juliette Fiselier, transformatiecoach, delen tijdens het webinar hun ervaringen. Zij benadrukten dat om professionals in staat de stellen een maatwerkoplossing te realiseren, ook de juiste voorwaarden voor deze professionals moeten worden gecreëerd. Zo wordt in Enschede gewerkt met een flexibel budget, bedoeld om hulpverleners ruimte te geven om te doen wat nodig is om een situatie te doorbreken. En er is geïnvesteerd in opleiding van wijkprofessionals,  onder meer in mobility mentoring (aanpak om inwoners te helpen hun financiële en sociale problemen aan te pakken) en de doorbraakmethode.

Kleine benadrukt dat maatwerk slechts voor een kleine groep nodig is, vaak kan ook een oplossing binnen bestaande kaders worden gerealiseerd. De leidende principes die in Enschede worden gebruikt, helpen de uitvoering hier de juiste afweging in te maken. 

‘Mensen in multiprobleemsituaties kunnen volledig klem komen te zitten tussen de regels van verschillende instanties. Problemen nemen hierdoor steeds verder toe.’

Complex

Marjan Jellema, programmaregisseur Multiprobleemhuishoudens bij Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, nam de deelnemers mee in het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens. Dit programma is vanuit vijf ministeries opgezet, in samenwerking met verschillende andere (landelijk opererende) partijen zoals het CAK, het UWV, DUO en de Belastingdienst.

‘‘Mensen in multiprobleemsituaties komen volledig klem te zitten tussen de regels van verschillende instanties. Problemen nemen hierdoor steeds verder toe. De situatie is dan zo complex dat ook hulpverleners vastlopen en er op lokaal niveau geen oplossing kan worden gevonden. Dit moet anders. Daarom ontwikkelde het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens instrumenten waardoor het voor lokale en andere professionals makkelijker wordt mensen die klem komen te zitten tussen de regels van verschillende instanties, beter en sneller te kunnen helpen’’.

Het hele webinar is terug te kijken via deze link: https://youtu.be/DpqPf-6sfWM