Podcast: Een zachte landing in de wijk voor kwetsbare groepen

De schaarste op de woningmarkt raakt zeker ook kwetsbare groepen. Als je uit de maatschappelijke opvang, een intramurale instelling of beschermd wonen naar een eigen woning kan, dan moet die woning er natuurlijk wel zijn. Tegelijk is het vinden van het huis maar het begin, want hoe zorg je nou dat iemand goed in zijn of haar nieuwe wijk landt? In de wijk Ruwaard in Oss hebben ze daar iets op bedacht. Over dit onderwerp gaat deze aflevering in onze podcastserie Zaaigoed. > Direct naar de podcast op Spotify of iTunes

thuisloss, wijken, wonen

Wie worden bedoeld met kwetsbare groepen? Netty van Triest, expert op het gebied van wonen en zorg bij Platform 31: ‘Dat kunnen allerlei mensen zijn. Regelmatig gaat het om mensen met een psychische of een verstandelijke kwetsbaarheid, waardoor ze in de problemen komen. Er ontstaan bijvoorbeeld schulden.' 

‘Weer andere mensen zijn kwetsbaar doordat ze in een scheiding zitten en geen goede woonplek kunnen vinden’, vertelt Sikko Bakker, strategisch adviseur bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), en betrokken bij de Taskforce wonen en zorg. Ook jongeren uit problematische gezinssituaties komen niet zelden in de knel met wonen. ‘Ze ontvluchten thuis, komen op straat en worden bankslapers die af en toe gebruikmaken van de maatschappelijke opvang', aldus Bakker.

Problemen rond wonen

Het aantal kwetsbare mensen met problemen rond wonen groeit. 'Kijk’, legt Van Triest uit. ‘We zijn in Nederland afgestapt van het idee dat we kwetsbare mensen huisvesten buiten de samenleving. De woningnood wordt veroorzaakt doordat er een grotere vraag is dan er voor gebouwd is.'

In de reguliere markt moeten mensen vaak wel 7 tot 10 jaar wachten op een “normale woning”’, vult Bakker aan. ‘Er zijn zo'n 1 miljoen woningen extra woningen nodig de komende jaren. Als je honderdduizend woningen per jaar bouwt, heb je voldoende woningen voor veel kwetsbare mensen.' 

Wonen plus begeleiding

Maar het gaat niet om een woning alleen. Van Triest: ‘Kwetsbare mensen hebben bijna altijd een combinatie van wonen en begeleiding nodig, bijvoorbeeld bij de opvoeding van hun kinderen.’ Bakker geeft een ander voorbeeld van een knelpunt: ‘Zodra jeugdigen die in een instelling wonen er klaar voor zijn om terug naar huis te gaan, kunnen ze lang niet altijd thuis of in een begeleide woonvorm terecht. Gevolg is dat ze vaak in de instelling blijven wonen, met alle kosten van dien.’ 

Daarnaast heeft een wijk niet altijd voldoende draagkracht om te zorgen voor “een zachte landing” van de nieuwe wijkgenoot. Van Triest: ‘Woningcorporaties huisvesten mensen met de grootste sociale problematiek meestal in bepaalde wijken.’

En dat levert weer andere uitdagingen op, weet Oscar Boerboom, verpleegkundig specialist binnen de GGZ Oost-Brabant, uit ervaring. ‘Concentratie van mensen met bijvoorbeeld psychische klachten of verslavingsproblematiek kan de draagkracht van een wijk ondermijnen, waardoor de leefbaarheid onder druk komt’, aldus Boerboom.

Ruwaard in Oss

Gelukkig zijn er uitzonderingen op de regel, zoals in de proeftuin Ruwaard in Oss – het werkgebied van Boerboom. Ruwaard is zo’n wijk waar de zorg aan kwetsbare mensen en leefbaarheid in de knel kwamen. De hulp- en zorgvragen van mensen werden onvoldoende beantwoord, onder andere door het versplinterde zorgaanbod. En de zorg die werd geboden, sloot onvoldoende aan bij wat mensen echt nodig hebben. Boerboom: ‘De zorg werd bovendien onbetaalbaar. We zagen een toenemende vraag zonder dat de hulp en ondersteuning vruchten afwierp.’ 

Ik wil, ik kan en ik heb nodig

Tijd voor actie, dacht de gemeente Oss. Samen met ketenpartners in de zorg, welzijnsverenigingen en GGZ Oost ging de zorg in Ruwaard op de schop. ‘Elke organisatie krijgt nu een budget dat vijf jaar lang onveranderd blijft’, legt Boerboom uit. ‘Daar doen we het mee. De professionals zijn vrijgesteld om “te doen wat nodig is”. We krijgen geen opdracht en gaan gewoon aan de gang met de tijd die we hebben. Alle samenwerkende partijen kunnen casussen inbrengen. Vervolgens betrekken we de expertise die we nodig denken te hebben. Drie vragen aan wijkbewoners vormen daarbij het vertrekpunt: ik wil, ik kan en ik heb nodig.’ 

Luister verder in de podcast hoe Ruwaard wonen voor kwetsbare groepen mogelijk maakt. Beluister de podcast op Spotify of iTunes of via de link onder.

Bekijk ook de video waarin Netty van Triest van Platform 31 de woonzorgopgave voor kwetsbare groepen in Nederland toelicht.

Zachte landing in de wijk voor kwetsbare groepen