Video: Geen verblijfsstatus, geen toeslagen

Als Jopie de Bie trouwt met Catherine uit Ghana verliest hij zijn recht op toeslagen van zo'n 500 euro per maand. Mede hierdoor komt hij in een vrije val terecht en dreigt uithuiszetting. De gemeente Utrecht, deelnemer aan ons traject en de City Deal Eenvoudig Maatwerk, zet maatwerk in. Hierdoor kan Jopie en zijn gezin in hun huis blijven wonen. Als Catherine haar verblijfsvergunning krijgt, heeft Jopie weer recht op toeslagen. Daarmee betaalt hij het bedrag dat de gemeente Utrecht uit het maatwerkbudget voorschoot terug. Catherine werkt ondertussen bij sw-bedrijf UW als schoonmaakster in het Stadskantoor. > Direct naar de video

Jopie de Bie, Ondiep, toeslagen, city deal
Foto: Nadine van den Berg

Enorme huurachterstand

Ondiep, een warme zomerdag. Jopie zit gemoedelijk in zijn tuin samen met zijn vrouw Catherine. Het is geen grote tuin, maar wel efficiënt en zorgvuldig ingericht. De karpers in de vijver zwemmen langzaam rond en de hagedis op de schouder van Jopie kijkt met alerte ogen om zich heen. En dan is er nog overdekt klushoekje waar Jopie sleutelt aan zijn scooter. Ook is er een moestuin: ‘Dat vindt Catherine leuk’, zegt Jopie. ‘Zij had in Ghana, waar ze vandaan komt, ook een moestuin.’

Enkele jaren geleden zag Jopies leven er heel anders uit. Hij werkte in de sloop en leefde gescheiden van zijn inmiddels ex-vrouw. Zij verhuist in 2015 plotsklaps naar de Verenigde Staten. Hun zonen, dan 15 en 18, blijven achter. Jopie trok in haar huurhuis om voor zijn zonen te zorgen. ‘Dat deed ik zonder de woningcorporatie te waarschuwen, ik woonde er illegaal’, vertelt Jopie.

Een fout, blijkt achteraf. ‘Ḿijn ex-vrouw had een enorme huurachterstand en heel, heel veel schulden. Die mocht ik ophoesten. Het was mijn enige kans om in het huis te mogen blijven wonen.’ Maar Jopie weigert om in de schuldsanering te gaan en maakt zelfstandig afspraken met zijn schuldeisers. Dat alles gaat hem niet in de koude kleren zitten. ‘Ik heb altijd hard gewerkt, en nu zat ik opeens helemaal klem.’

Niemand vertelde mij dat ik het recht op toeslagen verlies door met Catherine te trouwen, een ramp

Schoonmaakster bij UW

Dan ontmoet hij Catherine bij het Leger des Heils, waar hij werkt als vrijwilliger. Zij is dan nog in de procedure voor een verblijfsvergunning. Jopie en Catherine trouwen. Maar dan beginnen de problemen pas echt. Omdat Catherine geen verblijfsvergunning heeft, krijgt Jopie geen toeslagen meer.

‘Dit komt doordat de overheid het samenleven met mensen zonder verblijfsstatus wil ontmoedigen’, vertelt Ruud Ilbrink, sociaal werker bij Buurtteam Jeugdengezin Ondiep-Pijlsweerd, die Jopie de laatste jaren ondersteunt. ‘Daarom hebben partners van mensen zonder verblijfsstatus geen recht op huur-, zorg-, en/of kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget.’

Dat scheelt in Jopies geval zo’n 500 euro per maand. Catherine kan zich bovendien als vrouw van een Nederlander niet verzekeren voor ziektekosten, omdat ze geen verblijfsvergunning heeft. ‘Niemand vertelde mij dat ik het recht op toeslagen verlies door met Catherine te trouwen, een ramp’, aldus Jopie. Jopies inkomen zakt onder het bestaansminimum.  ‘Ik moest wel nog mijn gezin onderhouden’, vertelt Jopie. ‘Ik was echt radeloos.’

ondiep, toeslagen, Jopie de Bie

Teruggestort aan de gemeente Utrecht

Ruud van het buurtteam Jeugd en gezin brengt de casus van Jopie in bij het maatwerkoverleg van de gemeente Utrecht. ‘Daar wordt besloten om uit het zogeheten maatwerkbudget Jopies inkomen aan te vullen tot het minimum totdat er een structurele oplossing is gevonden.

Na een rechtszaak en veel bureaucratische rompslomp komt het verlossende woord: Catherine krijgt een verblijfsstatus en Jopie krijgt met terugwerkende kracht zijn toeslagen terug. ‘Een deel van dit bedrag heb ik weer teruggestort aan de gemeente Utrecht’, vertelt Jopie.

‘Het mooie van de casus van Jopie is dat we als gemeente grote maatschappelijke kosten hebben vermeden door zijn inkomen aan te vullen uit het maatwerkbudget’, legt Ruud uit. ‘Anders was Jopie waarschijnlijk met zijn gezin op straat komen te staan. Denk alleen al aan de kosten voor maatschappelijke opvang die dat met zich zou hebben gebracht. Bovendien hebben we dat geld weer terug gekregen nadat Jopie zijn toeslagen met terugwerkende kracht had ontvangen. Zo is de cirkel weer rond.’

Onder bestaansminimum

De casus van Jopie was mede aanleiding voor de City Deal Eenvoudig Maatwerk om het beleid aan te kaarten bij de IND. ‘De IND heeft nu het beleid aangepast’, vertelt Ruud. ‘Zij handelen de aanvraag voor een verblijfsvergunning van mensen die samenwonen met een Nederlander die toeslagen ontvangt eerder af zodat een huishouden niet onder het bestaansminimum zakt. De gemeente kan deze aanvraag indienen bij de ketenservicelijn van de IND.’

Nu voelt Jopie zich de koning te rijk in zijn mooie huis in Ondiep. Ook Catherine heeft haar plek gevonden. Ze doet taalcursussen en werkt als schoonmaker in het Stadskantoor via UW, de Utrechtse sociale werkvoorziening. Catherine verdient nu dus haar eigen inkomen en heeft haar trots terug.

Ook Jopie is bezig met het zoeken naar werk, maar dat ligt even moeilijk door corona. ‘Ik werk als vanaf mijn achtste, vertelt hij. ‘Nooit ben ik naar school geweest: na de lagere school ben ik gaanwerken hier in Zuilen, voornamelijk als sloper. Maar dat gaat niet meer met mijn rug.’

Met Jopies zonen, die nog thuis wonen gaat het ook goed. ‘Ze kunnen goed met Catherine opschieten’, vertelt Jopie. ‘Een keer per jaar gaan we op vakantie naar Ghana. Ik ben dol op de familie van Catherine, ze hebben mij hun hun hart gesloten. Catherines heeft ook 2 zonen, die nog In Ghana wonen. Ja, dat is best moeilijk voor haar, maar we hebben veel contact.’

Ruud is trots op Jopie. ‘Jopie is street wise: hij heeft veel problemen op weten te lossen met zijn boerenverstand en veel doorzettingsvermogen.’ Hoe ziet Jopie de toekomst? ‘Ik wil mensen helpen die net als ik in de shit zijn geraakt. Ik weet zeker dat ik ze goed kan helpen, omdat ik zelf door een hel ben gegaan.’

Bekijk hier de video over Jopie en Catherine de Bie. Meer weten? Neem contact met ons op!

still video, jopie, ondiep