Goede samenwerking professionals en vrijwilligers nodig voor kwetsbare inwoners

Zorg dichtbij huis, minder specialisten in het gezin, sneller signaleren van problemen en minder eenzaamheid en armoede. Dat bereik je als gemeente niet door activiteiten te koppelen aan dergelijke zware sociale opgaven, stelt Joanne Bredero van Beesd voor elkaar. Om de sociale basis te versterken zet Beesd, deelnemer aan het traject Versterken sociale basis van het Programma Sociaal Domein, in op een goede samenwerking tussen professionals en vrijwilligers.

> reportage, leestijd: 5 minuten

Een warme zomerdag, buurtcentrum het Klokhuis, Beesd in de gemeente West Betuwe. Zo’n 40 ouderen zijn er bij elkaar gekomen voor de ‘De gezelligste camping van Nederland’: een optreden van een theaterduo. De Beesdenaren wanen zich even op de camping. Er wordt hard gelachen en hard gezongen.

Beesd ontmoet elkaar

Iedere derde donderdag organiseert Beesd ontmoet elkaar een bijeenkomst voor ouderen. Beesd ontmoet elkaar is onderdeel van Beesd voor elkaar, legt coördinator Joanne Bredero uit. ‘We organiseren van alles voor inwoners. Denk aan fietstochten, bloemschikken, bingo en gym voor ouderen.'

Beesd voor elkaar is een “lokaal gemeenschapszorg netwerk waarin inwoners, vrijwilligers- en professionele organisaties de krachten bundelen en gelijkwaardig samenwerken”, zo staat op de website. Doel is ‘samen goede dingen doen’ voor Beesd. ‘Ik ben een olievrouwtje’, legt Bredero uit, ‘en verbind wat er al is.’

37 organisaties in het sociaal domein

Dat is nodig, want in Beesd zijn zo’n 37 organisaties actief in het sociaal domein voor de circa 3.500 inwoners. Het sociaal wijkteam, scholen, woningcorporatie, welzijnsinstelling: ze weten van elkaar vaak niet wat ze doen, vertelt Bredero. ‘Niet alleen ging dit ten koste van de kwaliteit en efficiëntie van de activiteiten, maar ook waren de meeste inwoners niet op de hoogte van alle initiatieven. Daardoor hadden zij een minder positieve beleving over de leefbaarheid en sociale cohesie in Beesd dan gerechtvaardigd was.’

Daarom startte Bredero – die tot haar dertigste op Curaçao en in Canada en Parijs woonde en werkte – in 2015 met Beesd voor elkaar. ‘Met Beesd voor elkaar maken we de verschillende activiteiten zichtbaar’, vertelt ze. ‘Samenwerking leidde ook tot verschillende nieuwe initiatieven en activiteiten. In Beesd vind ik iets terug van de verbondenheid zoals ik die op Curaçao ervaren heb.’

Te dwangmatig

Beesd doet mee aan het traject Versterken sociale basis. Naast Beesd doen ook de gemeenten Haarlem, Amersfoort, Hilversum, Gooise Meren, Tilburg, Venray, Súdwest-Fryslân, Geldermalsen, Hoorn, Montferland, Amstelveen, Soest, Lansingerland en Aalsmeer mee. Hoe versterken we de sociale basis en via die weg de zelfredzaamheid van mensen? Dat onderzoeken gemeenten, Rijk, Movisie, zorg- en welzijnsorganisaties en inwoners in dit traject.

Het is waardevol om ervaringen uit te wisselen over het versterken van de sociale basis, vindt Bredero. Ze heeft ook een kritische kanttekening. ‘Veel gemeenten en welzijnsinstellingen koppelen activiteiten aan sociale opgaven zoals eenzaamheid en burgerparticipatie – veel te dwangmatig.'

'Denk je dat de 40 mensen hier in de zaal komen als ik zeg: ‘We hebben iets leuks georganiseerd, zodat je je minder eenzaam voelt’? Ik geloof in verbinding met zachte hand. We sluiten aan bij de behoefte die er is. We zeggen bijvoorbeeld: ‘We gaan samen leuke dingen doen, kom je ook? Door eenvoud creëer je verbondenheid.’

Vrijwilligers in het verzorgingshuis

Wat vinden Ida (73) en Jenneke (73) van de voorstelling? ‘Heel gezellig en professioneel.  ‘We werken allebei als vrijwilliger in een verzorgingshuis in Beesd. Koffie schenken, tafel dekken, eten opnemen: dat soort werk. En we gaan mee naar uitjes zoals deze. Daar treffen we ook inwoners en mensen die naar de dagbesteding gaan. We kennen elkaar allemaal.’

Werken als vrijwilliger is voor beiden een manier om zinvol bezig te zijn en contacten te leggen. ‘Ik werd vroeg weduwe’, vertelt Jenneke. ‘Tot mijn 66e werkte ik in de horeca, nu ben ik vaak alleen. Het is fijn om als vrijwilliger bezig te blijven. Mijn gezondheid is niet meer zo goed, maar ik ben blij dat ik iets kan bijdragen.’

Denk je dat de 40 mensen hier in de zaal komen als ik zeg: ‘We hebben iets leuks georganiseerd, zodat je je minder eenzaam voelt’?

Joanne Bredero

Betrekken bij het normale leven

Het einde van de theatervoorstelling nadert. Truus, de begeleidster van de dagbesteding, gaat na afloop nog even buurten bij de inwoners van Beesd. ‘Ik wil ze stimuleren om de volgende keer weer te komen’, vertelt ze.

‘Het is belangrijk om bij activiteiten een mix te hebben van ouderen die nog zelfredzaam zijn en ouderen die naar de dagbesteding gaan of in een verzorgingshuis wonen. We betrekken hen zolang mogelijk bij het normale leven.’

Hoe gaat Beesd voor elkaar verder? ‘We willen graag meer de verbinding leggen met de sociale wijkteams’, aldus Bredero. ‘Door de informele contacten valt het bijvoorbeeld op als iemand opeens niet meer naar de activiteiten komt. Dan kan een vrijwilliger bijvoorbeeld even polshoogte nemen. Als er dan meer aan de hand blijkt, verwijzen we door naar het wijkteam.’

Goede samenwerking tussen vrijwilligers en professionals is nodig voor meest kwetsbare inwoners, vindt Bredero. ‘Laatst kregen we de vraag of een vrijwilliger langs kon gaan bij een gezin waar van alles aan de hand is. Mijn reactie: ‘Geen goed idee, in dit gezin zijn echt professionals nodig'. Juist een goede samenwerking tussen de informele en formele netwerken maakt een sterke gemeenschap. Zaak is dat zowel professionals als vrijwilligers weten wat hun rol is.’

Wat haar drijfveer is? ‘Vorige week ging de fietsclub op stap, maar het begon hard te regenen. Ze starten altijd voor het Klokhuis. Toen het begon te regenen heb ik ze uitgenodigd voor een kop koffie. Een deelnemer hoorde ik zeggen: “Dát is Beesd voor elkaar”.’

‘Samen doen wat goed is voor alle inwoners van Beesd’

Lou Repetur, programmamanager Sociale basis bij Movisie:

‘Slim dat de gemeente West Betuwe investeert in multifunctioneel centrum het Klokhuis. De gemeente faciliteert en financiert het onderhoud en coördinatie van dit buurtcentrum. Dat is al veel meer dan gebeurt bij sommige dorps- of buurthuizen, die zelf hun broek moeten ophouden. Gevolg is dat zo’n ontmoetingsplek niet meer toegankelijk is voor iedereen. In Beesd kan iedereen gebruikmaken van buurtcentrum het Klokhuis.’

Ook op het vlak van burgerbetrokkenheid en gemeenschapsvorming is Beesd een inspirerend voorbeeld. Het Klokhuis en Beesd voor elkaar zijn wat ze nu zijn dankzij de inzet van actieve inwoners en ‘olievrouwtje’ Joanne Bredero. De visie is simpel: samen doen wat goed is voor alle inwoners van Beesd. Tot zo’n simpel uitgangspunt kan iedereen zich verhouden.

Daarnaast heeft Beesd voor elkaar een sterke marketingstrategie. Zo hebben alle betrokken partijen een poster en sticker op de ramen. Via folders, facebook en mond-op-mond reclame worden mensen geïnformeerd over de komende activiteiten.

Aanpak van eenzaamheid kennen ze niet. Wel gaan ze samen leuke dingen doen met het busje dat ze op de kop hebben weten te tikken. Voor de Beesd op stap-bus krijgen ze financiële bijdragen van donateurs, sponsors en de provincie. Een laagdrempelige manier om de gemeenschapszin te versterken, zonder zware woorden als eenzaamheid te gebruiken.

Het vrijblijvende karakter van de activiteiten is belangrijk. Meedoen is geen verplichting, maar kan de sociale steun, creativiteit en levensvreugde van inwoners vergroten. Dat hebben ze in Beesd goed gezien.’

Tips voor gemeenten om de sociale basis te versterken uit Beesd


• Zorg dat het sociaal wijkteam, scholen, woningcorporatie, welzijnsinstelling van elkaar weten wat ze doen. Verbind de activiteiten en ga elkaar niet beconcurreren.
• Verbind met zachte hand. Veel gemeenten en welzijnsinstellingen koppelen activiteiten aan sociale opgaven zoals eenzaamheid en burgerparticipatie. Dat werkt niet.
• Leg de verbinding vanuit het informele contact. Dan valt het op als iemand opeens afhaakt bij sociale activiteiten. Zo versterk je op een natuurlijke wijze de sociale basis in een gemeenschap.
• Sluit met je activiteiten aan bij de behoefte die er is en zorg voor een goede marketingstrategie.
• Houd het klein. Beesd voor elkaar is een platte organisatie zonder bestuur. Mede daardoor is Beesd voor elkaar flexibel en wendbaar.


Meer informatie? Stuur een mail aan info@programmasociaaldomein.nl